La organizintoj de tiu UK tute forgesis, ke miloj da esperantistoj daŭre ne povis reveni al sia hejmlando kaj ke Franco masakris la esperantistan movadon en la hispana ŝtato. Siaflanke, UEA montris sian mankon de solidareco al la persekutita esperantistaro. Eĉ dum la kongreso, kelkaj programeroj ekzaltis la diktaturon kaj la diktatoron.
La subskribantoj de tiu manifesto, esperantistoj vivantaj en la 21a jarcento, malfeliĉas pro la fakto, ke UEA daŭre havas en la listo de honoraj prezidantoj de siaj Universalaj Kongresoj, diktatoron respondecintan pri persekuto de esperantistoj, pri murdo de pli ol unu miliono da homoj, pri teroro, pri kruelo; kaj bedaŭras, ke la hispana esperanto-movado ankoraŭ neniel agis kontraŭstare al tiu insulto al homa digno.
Pro tio, ni petas al la koncerna asocio, nuligi la honoran prezidantecon de la Universala Kongreso de 1968 al la diktatoro, la generalo Francisco Franco.
Legu kaj disvastigu la manifeston
Dum julio de 1936, generalo Francisco Franco, gvidis puĉon kontraŭ la registaro de Hispanio, la t.n. Dua Hispana Respubliko. La puĉistoj celis forigi la progreseman registaron, antaŭnelonge demokratie elektitan, kaj neniigi ĝian socian bazon. La agado de la faŝisma ribelo baziĝis sur la kreo de ĥaosa etoso kaj terora murdado de tiuj, kiuj favoris la Duan Respublikon, aŭ ne subtenis faŝisman ribelon.
Malbone aranĝita, la puĉo fiaskis preskaŭ ĉie kaj sukcesis nur en afrikaj hispaniaj teritorioj, en parto de la okcidenta flanko de la duoninsulo kaj en Majorko. Tiutempe estis kreiĝanta la ĝermo de estonta dua mondmilito, kaj la puĉistoj ricevadis helpon de la nazia Germanio kaj la faŝisma Italio, sub la laŭdo kaj la beno de Katolika Eklezio. En la alia flanko, la registaron de la Dua Respubliko helpis Sovet-Unio, Meksiko, kaj aliaj. Ankaŭ la demokratia popolo ricevis helpon de miloj da homoj venintaj en Hispanion por batali kontraŭ la faŝismo, la t.n. Internaciaj Brigadoj, kie Esperanto havis belan rolon.
